Bu sayfada
Batken olayları, Kırgızistan'ın bağımsızlığını kazanmasından bu yana Batken bölgesinde yaşanan olayları kapsar. Bu olaylarda çok sayıda yiğit askerimiz şehit düşmüştür. Batken'deki ilk olay 1999'da aşırı dinci bir grubun Kırgızistan topraklarını işgal etmesiyle başladı. Ardından 2021 baharında ve 2022 sonbaharında, Tacik tarafının vatan topraklarımızı işgal etmesiyle Kırgız-Tacik sınır çatışmaları yaşandı.
1999
Ağustos 1999'un başlarında aşırı dinci bir grup bağımsız Kırgız Cumhuriyeti'nin güneyini işgal ederek Batken ilçesinde kamplar kurmuş ve bunları güçlendirmeye çalışmıştır. Kendilerini Özbekistan yönetiminin muhalifi olarak gören bu silahlı gruplar, Kırgızistan topraklarını üs hâline getirmeyi, deneyimsiz yerli gençleri saflarına çekmeyi ve geleceğin militanlarını onların arasından yetiştirmeyi hedefliyordu.
Bu trajik olay tarihe “Batken İsyanı”, “Batken Savaşı” ya da “Batken Olayı” olarak geçmiştir. Batken çatışmasının ardından, kahramanca şehit düşen 17 asker de dahil olmak üzere 300 askere yüksek devlet nişanları verildi. Kırgız Cumhuriyeti Savunma Bakanlığı'nın emriyle 26 Ekim, “Batken Çatışması Kurbanlarını Anma Günü” olarak anılmaktadır.
2021
28 Nisan – 1 Mayıs 2021 tarihlerinde Kırgız-Tacik sınırında çatışma çıktı. Çatışmalar Kırgız-Tacik sınırındaki bütün karakollarda, Batken vilayetine bağlı Leylek ilçesinde ve sınıra yakın köylerde yaşandı. Her iki tarafta da ağır kayıplar yaşandı.
Çatışma, Batken ilçesine bağlı Kök-Taş köyü yakınında, Ak-Suu nehri üzerindeki “Golovnoy” su dağıtım tesisi yüzünden iki halk arasında çıkan ve silahlı çatışmaya dönüşen bir anlaşmazlıkla başladı.
Çatışmada 34 vatandaş hayatını kaybetti, 178 kişi yaralandı.
2022
14-17 Eylül 2022 tarihleri arasında Kırgız-Tacik sınırında ağır kayıplara yol açan bir olay yaşandı. Tacikistan, daha önce müzakere edilen tüm anlaşmalara rağmen silahlı saldırıya geçti; Batken ve Oş bölgelerinde sınıra yakın köylere ve sivil yapılara saldırdı. 16 Eylül'de Kırgız-Tacik sınırında gerginlik tırmandı ve Tacik tarafının saldırganlığı nedeniyle silahlı çatışma başladı. Devlet Millî Güvenlik Komitesi, Tacikistan'ın Kırgızistan topraklarını işgal etmeye çalıştığını bildirdi. İki devletin güvenlik komitesi başkanları ve devlet başkanları görüşmelerde ateşkes konusunda anlaştı; fakat çatışmalar ancak gece saatlerinde durdurulabildi.
Tacikistan silahlı kuvvetlerinin saldırganlığı sonucunda Kırgızistan'ın 63 vatandaşı hayatını kaybetti; bunlardan 48'i askerî personel, 15'i sivil halktı. Ayrıca 200'den fazla kişi yaralandı, 140 bine yakın Kırgızistan vatandaşı güvenli yerlere tahliye edildi. Yaklaşık 700 ev ve bina yıkıldı ya da hasar gördü; yarısından fazlası kullanılamaz hale geldi. Devlete verilen zarar 8 milyar somu buldu. Bu trajik olayda 48 asker kahramanca şehit düştü. Bunlardan Elaman Uraimov, düşman birliklerini durdurmak için el bombasıyla kendini feda ederek 5 Tacik askerini etkisiz hale getirdi; böylece İkinci Dünya Savaşı'nda kahramanlık gösteren Duyşenkul Şopokov ve Çolponbay Tülöberdiyev gibi atalarının yolunu izledi. Şehitlerimizin bir kısmı yüksek eğitimliydi; bir kısmı ise okulu henüz bitirip vatana hizmet etmeye gitmişti.
Tank mürettebatı
Şehit düşen 48 askerden 4'ü Ata-Beyit Ulusal Tarih ve Anıt Kompleksi'ne defnedilmiştir. Onlar:
- Anarbekov Dastan Almazbekoviç (2001-2022)
- Anarkulov Şeraalı Uraimoviç (1990-2022)
- Anarkulov Sancar (1995-2022)
- Canıbay uulu Tilek (1996-2022)
Batken olayları, Kırgızistan'ın hiçbir zaman çatışmayı ilk başlatmadığını, silah kullanmaktan her zaman kaçındığını, ancak karşılık vermek zorunda kaldığını göstermektedir. Kırgızistan halkı da omuz omuza vererek, farklı halklardan oluşan ama birlik içinde olan bir millet olduğunu göstermiştir.
